બ્રહ્મા ચાલીસા

॥ દોહા ॥

જય બ્રહ્મા જય સ્વયમ્ભૂ,
ચતુરાનન સુખમૂલ।
કરહુ કૃપા નિજ દાસ પૈ,
રહહુ સદા અનુકૂલ॥

તુમ સૃજક બ્રહ્માણ્ડ કે,
અજ વિધિ ઘાતા નામ।
વિશ્વવિધાતા કીજિયે,
જન પે કૃપા લલામ॥

॥ ચોપાઈ ॥

જય જય કમલાસાન જગમૂલા।
રહહુ સદા જનપૈ અનુકૂલા॥
રૂપ ચતુર્ભુજ પરમ સુહાવન।
તુમ્હેં અહૈં ચતુર્દિક આનન॥

રક્તવર્ણ તવ સુભગ શરીરા।
મસ્તક જટાજૂટ ગંભીરા॥
તાકે ઊપર મુકુટ બિરાજે।
દાઢ઼ી શ્વેત મહાછવિ છાજે॥

શ્વેતવસ્ત્ર ધારે તુમ સુન્દર।
હૈ યજ્ઞોપવીત અતિ મનહર॥
કાનન કુણ્ડલ સુભગ બિરાજહિં।
ગલ મોતિન કી માલા રાજહિં॥

ચારિહુ વેદ તુમ્હીં પ્રગટાયે।
દિવ્ય જ્ઞાન ત્રિભુવનહિં સિખાયે॥
બ્રહ્મલોક શુભ ધામ તુમ્હારા।
અખિલ ભુવન મહઁ યશ બિસ્તારા॥

અર્દ્ધાંગનિ તવ હૈ સાવિત્રી।
અપર નામ હિયે ગાયત્રી॥
સરસ્વતી તબ સુતા મનોહર।
વીણા વાદિનિ સબ વિધિ સુન્દર॥

કમલાસન પર રહે બિરાજે।
તુમ હરિભક્તિ સાજ સબ સાજે॥
ક્ષીર સિન્ધુ સોવત સુરભૂપા।
નાભિ કમલ ભો પ્રગટ અનૂપા॥

તેહિ પર તુમ આસીન કૃપાલા।
સદા કરહુ સન્તન પ્રતિપાલા॥
એક બાર કી કથા પ્રચારી।
તુમ કહઁ મોહ ભયેઉ મન ભારી॥

કમલાસન લખિ કીન્હ બિચારા।
ઔર ન કોઉ અહૈ સંસારા॥
તબ તુમ કમલનાલ ગહિ લીન્હા।
અન્ત બિલોકન કર પ્રણ કીન્હા॥

કોટિક વર્ષ ગયે યહિ ભાંતી।
ભ્રમત ભ્રમત બીતે દિન રાતી॥
પૈ તુમ તાકર અન્ત ન પાયે।
ભે નિરાશ અતિશય દુઃખિયાયે॥

પુનિ બિચાર મન મહઁ યહ કીન્હા।
મહાપદ્ય યહ અતિ પ્રાચીના॥
યાકો જન્મ ભયો કો કારન।
તબહીં મોહિ કરયો યહ ધારન॥

અખિલ ભુવન મહઁ કહઁ કોઇ નાહીં।
સબ કછુ અહૈ નિહિત મો માહીં॥
યહ નિશ્ચય કરિ ગરબ બઢ઼ાયો।
નિજ કહઁ બ્રહ્મ માનિ સુખપાયે॥

ગગન ગિરા તબ ભઈ ગંભીરા।
બ્રહ્મા વચન સુનહુ ધરિ ધીરા॥
સકલ સૃષ્ટિ કર સ્વામી જોઈ।
બ્રહ્મ અનાદિ અલખ હૈ સોઈ॥

નિજ ઇચ્છા ઉન સબ નિરમાયે।
બ્રહ્મ વિષ્ણુ મહેશ બનાયે॥
સૃષ્ટિ લાગિ પ્રગટે ત્રયદેવા।
સબ જગ ઇનકી કરિહેં સેવા॥

મહાપદ્ય જો તુમ્હો આસન।
તા પૈ અહૈ વિષ્ણુ કો શાસન॥
વિષ્ણુ નાભિતેં પ્રગટ્યો આઈ।
તુમ કહઁ સત્ય દીન્હ સમુઝાઈ॥

ભેટહુ જાઇ વિષ્ણુ હિતમાની।
યહ કહિ બન્દ ભઈ નભવાની॥
તાહિ શ્રવણ કહિ અચરજ માના।
પુનિ ચતુરાનન કીન્હ પયાના॥

કમલ નાલ ધરિ નીચે આવા।
તહાં વિષ્ણુ કે દર્શન પાવા॥
શયન કરત દેખે સુરભૂપા।
શ્યામવર્ણ તનુ પરમ અનૂપા॥

સોહત ચતુર્ભુજ અતિસુન્દર।
ક્રીટમુકટ રાજત મસ્તક પર॥
ગલ બૈજન્તી માલ બિરાજે।
કોટિ સૂર્ય કી શોભા લાજે॥

શંખ ચક્ર અરુ ગદા મનોહર।
પદ્ય સહિત આયુધ સબ સુન્દર॥
પાર્ય પલોટતિ રમા નિરન્તર।
શેષ નાગ શય્યા અતિ મનહર॥

દિવ્યરૂપ લખિ કીન્હ પ્રણામૂ।
હર્ષિત ભે શ્રીપતિ સુખ ધામૂ॥
બહુ વિધિ વિનય કીન્હ ચતુરાનન।
તબ લક્ષ્મી પતિ કહેઉ મુદિત મન॥

બ્રહ્મા દૂરિ કરહુ અભિમાના।
બ્રહ્મરણ હમ દોઉ સમાના॥
તીજે શ્રી શિવશંકર આહીં।
બ્રહ્મરૂપ સબ ત્રિભુવન માંહીં॥

તુમ સોં હોઇ સૃષ્ટિ વિસ્તારા।
હમ પાલન કરિ હૈં સંસારા॥
શિવ સંહાર કરહિં સબ કેરા।
હમ તીનહૂં કહઁ કાજ ધનેરા॥

અગુણરૂપ શ્રી બ્રહ્મ બખાનહુ।
નિરાકાર તિનકહઁ તુમ જાનહુ॥
હમ સાકાર રૂપ ત્રયદેવા।
કરિહૈં સદા બ્રહ્મ કી સેવા॥

યહ સુનિ બ્રહ્મ પરમ સિહાયે।
પરબ્રહ્મ કે યશ અતિ ગાયે॥
સો સબ વિદિત વેદ કે નામા।
મુક્તિ રૂપ સો પરમ લલામા॥

યહિ વિધિ પ્રભુ ભો જનમ તુમ્હારા।
પુનિ તુમ પ્રગટ કીન્હ સંસારા॥
નામ પિતામહ સુન્દર પાયેઉ।
જડ઼ ચેતન સબ કહઁ નિરમાયેઉ॥

લીન્હ અનેક બાર અવતારા।
સુન્દર સુયશ જગત વિસ્તારા॥
દેવદનુજ સબ તુમ કહઁ ધ્યાવહિં।
મનવાંછિત તુમ સન સબ પાવહિં॥

જો કોઉ ધ્યાન ધરૈ નર નારી।
તાકી આસ પુજાવહુ સારી॥
પુષ્કર તીર્થ પરમ સુખદાઈ।
તહઁ તુમ બસહુ સદા સુરરાઈ॥

કુણ્ડ નહાઇ કરહિ જો પૂજન।
તા કર દૂર હોઇ સબ દૂષણ॥

બ્રહ્મા ચાલીસા ભગવાન બ્રહ્માજીને સમર્પિત ભક્તિ સ્તોત્ર છે, જે સૃષ્ટિના રચયિતા અને ચતુર્મુખ દેવના ગુણગાનનું વર્ણન કરે છે. પુષ્કર તીર્થ પર અથવા કારતક પૂર્ણિમાએ બ્રહ્મા ચાલીસાનો પાઠ કરવો વિશેષ શુભ માનવામાં આવે છે.